Dershaneye gidiyor netler artmıyor? Sorun nerde?

Dershaneye gidiyor, yine de verim alamıyoruz: nerede tıkanıyor?

Servis sabah 8'de alıyor, akşam 7'de bırakıyor. Ücret ödendi, kitaplar alındı, devamsızlık yok. Ama deneme sonucu geldiğinde tablo aynı: Matematik 6 net, Fen 9 net, üç aydır yerinde sayıyor.

Bu tabloyu her yıl binlerce veli yaşıyor. Ve neredeyse hepsi aynı soruyla başlıyor: "Kurs kötü mü, çocuk mu çalışmıyor?" Cevap çoğu zaman ikisi de değil. Tıkanma, kursun içinde değil, kurstan çıktıktan sonraki saatlerde oluyor.

Aşağıdakiler, verim alamayan öğrencilerde en sık gördüğüm altı neden. Sırayla okuyun, hangisi sizin evinize benziyor işaretleyin.

1. Dershanede geçen süre "ders çalışmak" sanılıyor

En yaygın yanılgı bu. Öğrenci sekiz saat kursta oturuyor, eve geliyor, "bugün yeterince çalıştım" diyor. Yatıyor.

Ama dersi dinlemek pasif bir iş. Beyin anlatılanı takip ederken kendini yeterli hissediyor, çünkü her şey tanıdık geliyor. Aynı soruyu boş bir kâğıtla, yardım almadan çözmeye kalkınca o tanıdıklık kayboluyor. Öğrenme dinlerken değil, geri çağırırken oluyor.

Kaba bir ölçü vereyim: kursta işlenen her bir konu için, o gün evde en az 30-40 dakika soru çözülmüyorsa o konu ertesi haftaya kadar buharlaşır. Kurs anlatır, pekiştirme evde olur. Bu iş bölümü kurulmadıysa hiçbir kurs sonuç vermez. Aynı hesabı sınav düzeyinde yapan bir karşılaştırma için: evde çalışmak mı yoksa dershaneye gitmek mi.

2. Soru çözüyor ama yanlışlarına dönüp bakmıyor

Bu, netleri en çok kilitleyen alışkanlık. Öğrenci 40 soru çözüyor, cevap anahtarına bakıyor, 12 yanlış var, kitabı kapatıyor. Ertesi hafta aynı 12 tipte yine yanlış yapıyor.

Yanlış çözülmüş bir soru, doğru çözülmüş beş soruya bedeldir; yeter ki üzerine gidilsin. Ne bilmediğini gösteren tek şey o. Çocuğunuzun defterinde ayrı bir "yanlış defteri" yoksa, aylık 40 saatlik soru çözümünün büyük kısmı boşa gidiyor.

Uygulaması basit: her yanlışın yanına tek cümle yazılsın. "Kuralı bilmiyordum", "işlem hatası", "soruyu yanlış okudum". Üç hafta sonra bu cümleler sayıldığında sorunun nerede olduğu kendiliğinden ortaya çıkar. Eksik konu mu, dikkat mi, zaman baskısı mı.

3. Alt sınıf eksikleri kapatılmamış, üstüne yeni konu biniyor

8. sınıf matematiğinde çarpanlara ayırma anlatılıyor. Çocuk üslü sayıları 7. sınıftan eksik getirmiş. Kurs hocası müfredatı akıtmak zorunda, geri dönemiyor.

Sonuç: öğrenci derste oturuyor ama anlatılanı takip edemiyor, bir süre sonra dinlemeyi bırakıyor. Dışarıdan "dikkatsizlik" gibi görünen şeyin altında çoğu zaman iki yıl önceden gelen bir boşluk var.

Bunu test etmenin en hızlı yolu: alt sınıf seviyesinden 20 soruluk bir tarama testi çözdürmek. Netler beklenenin çok altındaysa yeni konu ezberletmenin anlamı yok, önce temel kapatılacak. Kurs bunu bireysel olarak yapmaz, yapamaz da; 24 kişilik sınıfın hızı ortalamaya göre ayarlanır.

4. Evde çalışma saati diye bir şey yok

"Akşam bir ara çalışır" cümlesi pratikte "çalışmaz" demek. Belirlenmemiş bir saat, hiç gelmeyen bir saattir.

Verimli bir düzen için üç şey yeter: sabit bir başlangıç saati, telefonun başka odada olduğu 45 dakikalık bloklar, ve o blokta ne yapılacağının önceden yazılmış olması. "Matematik çalışacağım" değil, "Çarpanlara ayırma, Tonguç sayfa 84-86, 30 soru."

Hangi saatlerin daha verimli olduğu konusunda ciddi bir birikim var, çoğu ev bu saatleri boşa harcıyor: ders çalışmak için en verimli saatler. Sıfırdan tablo kurmak istemiyorsanız hazır bir iskelet üzerinden gidin: 8. sınıf ders çalışma programı.

5. Denemeler çözülüyor ama analiz edilmiyor

Deneme sonucu bir karne değil, bir röntgen. Ama evlerin çoğunda tek soru soruluyor: "Kaç net yaptın?"

Oysa o kâğıttan çıkacak bilgi çok daha fazla. Hangi derste zaman yetmedi, hangi konuda üç deneme üst üste yanlış var, boş bırakılan sorular bilgisizlikten mi yoksa cesaretsizlikten mi. Bir öğrenci "biliyordum ama emin olamadım" diyorsa problemi konu eksiği değil, karar verme hızı. Tamamen farklı bir çalışma gerekiyor.

Her denemeden sonra 20 dakika, tek başına netleri 4-5 puan hareket ettirebilir. Yapılmadığında deneme sadece moral kırma aracına dönüşüyor.

6. Kursun sınıf hızı çocuğa uymuyor

Bazen tüm bunlar yerindedir ve sorun basitçe uyumsuzluktur. Hızlı kavrayan bir öğrenci ortalama hızda anlatılan sınıfta sıkılır, dikkatini kaybeder. Yavaş kavrayan öğrenci hızlı sınıfta geride kalır, sonra utanır ve soru sormayı bırakır.

Kurs, yapısı gereği ortalamaya hitap eder. Ortalamanın dışındaki çocuk için kursun yanına bireysel bir destek gerekir; bu bazen bir branş özel dersi, bazen çalışma düzenini kuran bir eğitim koçu olur. İkisi aynı şey değil: özel ders konu eksiğini kapatır, koçluk çalışma alışkanlığını kurar. Yanlış olanı seçen aile parasını da zamanı da harcıyor.

Zamanlaması da önemli; 8. sınıfın hangi ayında destek almanın anlamlı olduğu ayrı bir konu: 8. sınıfta koçluk almak için doğru zaman. Seçim kriterleri için de çocuğunuza doğru eğitim koçunu nasıl seçersiniz.

Ödev ve tekrar üzerine dışarıdan bir bakış

Natalie Wexler'in Forbes'ta derlediği araştırmalar Why Homework Doesn't Seem To Boost Learning — And How It Could, ödevin kendi başına başarıyı yükseltmediğini gösteriyor. Fark yaratan değişken şu: öğrenci konuyu yeni öğrendiği gün mü tekrar ediyor, yoksa günler sonra biriktirip mi çalışıyor. Aralıklı ve geri bildirimli tekrar sonucu değiştiriyor, çözülen soru sayısı tek başına değiştirmiyor.

Türkiye'deki kurs düzenine çevirisi net: çocuk kursta işlenen konuyu o akşam elleyecek. Cumartesiye bırakılan konu, cumartesi sıfırdan öğrenilir.

Peki nereden başlanacak?

Altı maddeyi birden düzeltmeye çalışmak işe yaramaz, ilk haftada çöker. Sırası şu:

Önce iki hafta boyunca hiçbir şey değiştirmeden kaydedin. Hangi gün kaç dakika çalıştı, hangi konu, kaç soru. Tahminler yanıltıcıdır, yazılı kayıt değil. Çoğu velinin "günde iki saat çalışıyor" dediği çocuk, kayıt tutulduğunda haftada dört saatte çıkıyor.

Sonra tek bir alışkanlık kurun: kurstan gelen konunun aynı akşam 30 soruyla pekiştirilmesi. Sadece bu. Üç hafta oturduktan sonra ikinciyi ekleyin, yanlış defteri.

Netlerin hareket etmesi için ortalama altı hafta gerekiyor. Bu süre içinde deneme sonucuna göre karar vermeyin; iki denemede düşüş görmek normal, kendi kendini düzeltir.

Sık sorulan sorular

Dershaneye gidiyor ama netleri artmıyor, kursu değiştirmeli miyim?

Kurs değiştirmek listenin en sonunda. Önce evde günlük pekiştirme var mı, yanlış analizi yapılıyor mu, alt sınıf eksiği var mı bakılacak. Bu üçü yerindeyse ve dört ay boyunca hâlâ hareket yoksa kurs uyumsuzluğu konuşulabilir.

Kurs varken bir de özel ders veya koçluk almak gerekir mi?

Tek bir derste net çok düşükse özel ders, çalışma düzeni hiç kurulamıyorsa koçluk mantıklı. İkisini birden almak çoğu evde çocuğun üstüne fazla yük bindiriyor.

Günde kaç saat çalışması gerekiyor?

8. sınıf için kurs dışında hafta içi 2 saat, hafta sonu 4-5 saat çoğu hedef için yeterli. Ama 2 saat gerçekten 2 saat olacak; telefonla bölünmüş dört saat, kesintisiz bir saatin altında iş yapar.

Denemede netleri düşüyor, endişelenmeli miyim?

Tek denemeye bakmayın. Üç denemenin ortalaması düşüyorsa bakılacak bir şey var. Deneme zorluk seviyeleri arasındaki fark, 5-6 netlik oynamaları tek başına açıklıyor.

Şubat ayında bana gelen bir 8. sınıf öğrencisi vardı, matematikte 5 net yapıyordu ve iki yıldır kursa gidiyordu. Konu anlatımı sorunu değildi; 7. sınıf oranlar konusunu hiç öğrenmemişti ve bunun üstüne iki yıl bina kurulmuştu. Altı hafta geri gittik. LGS'de matematik neti 14 oldu.

Eğitim Koçu Merve Hoca bikocbul.com