Çocuğuma eğitim koçu gerekli mi? Karar için sorulacak 8 soru

Çocuğuma eğitim koçu gerekli mi? Karar vermeden önce sorulacak 8 soru

Çocuğuma eğitim koçu gerekli mi, eğitim koçu ne yapar, LGS için eğitim koçu tutmalı mıyım, online eğitim koçu işe yarar mı, eğitim koçu mu özel ders mi daha mantıklı? Bu soruları aynı hafta içinde en az üç kez arayan bir veliyseniz yalnız değilsiniz. Çocuk ders çalışıyor gibi görünüyor ama netler yerinde sayıyor, plan yapılıyor ama iki gün sonra bozuluyor, siz hatırlattıkça ev geriliyor. Eğitim koçluğu bu tabloya bazen çok iyi geliyor, bazen de pahalı bir hayal kırıklığına dönüşüyor. Farkı yaratan şey koçun kendisi kadar, karar vermeden önce sorduğunuz sorular.

Aşağıdaki sekiz soruyu kâğıda yazıp cevaplayın. On dakika sürer, birkaç bin liralık hatayı önler.

Önce şunu netleştirelim: eğitim koçu ne yapar, ne yapmaz

Eğitim koçu ders anlatmaz. Matematikte üslü sayıları çözemeyen bir çocuğun sorunu koçlukla çözülmez, o iş öğretmenin işidir.

Koçun yaptığı şey daha çok şu: çocuğun haftasını gerçekçi bir programa oturtmak, deneme sonuçlarını birlikte okuyup "bu hafta neye bakacağız" sorusunu yanıtlamak, çalışma alışkanlığını takip etmek ve o hatırlatma yükünü sizin üzerinizden almak. İyi bir koç, evdeki "çalıştın mı" tartışmasını dışarı taşır. Bunun kendisi bile bazı evlerde ciddi bir rahatlama.

Yurt dışında bu modelin ölçüldüğü çalışmalar var. Bettinger ve Baker'ın 13 binden fazla üniversite öğrencisiyle yürüttüğü rastgele atamalı deneyde, düzenli koçluk alan öğrencilerin okulda kalma oranı kontrol grubuna göre yaklaşık 5 puan yüksek çıktı ve etki koçluk bittikten sonra da bir süre devam etti The Effects of Student Coaching, Educational Evaluation and Policy Analysis). Üniversite örneklemi ortaokulla birebir aynı değil elbette. Ama şunu gösteriyor: düzenli temas kurup takip eden bir yetişkin, tek başına bir fark yaratıyor.

1. Sorun bilgi eksikliği mi, düzen eksikliği mi?

Çocuğunuzun son üç denemesini alın. Yanlışların çoğu konu bilmemekten mi kaynaklanıyor, yoksa soru okumamak, zaman yetiştirememek, hiç deneme çözmemekten mi?

Bilgi eksikse önce öğretmen, kurs ya da özel ders gerekir. Düzen eksikse koç mantıklı. İkisi birdense sıralama önemli: önce çalışma düzenini kuran, sonra eksiği kapatan bir plan işe yarar. Tersi genelde yürümüyor.

2. Evde plan konuşması kavgaya mı dönüşüyor?

Bu sorunun cevabı "evet"se koçluk lehine güçlü bir gerekçeniz var demektir. Aynı cümleyi anneden duyunca savunmaya geçen çocuk, dışarıdan biri söyleyince dinleyebiliyor. Adaletsiz ama böyle.

Öte yandan evde plan konusu sakin konuşulabiliyorsa ve çocuk sizinle iş birliği yapıyorsa, para vermeden önce bir dönem kendiniz deneyin. Bir çalışma planı şablonu üzerinden ilerlemek çoğu 6-7. sınıf öğrencisi için yeterli oluyor.

3. Çocuk bu işe istekli mi?

Koçluk gönüllülük ister. Habersiz getirilen, "seni adam etsin diye tuttuk" cümlesiyle karşısına oturtulan bir çocuk ilk iki görüşmede uslu durur, üçüncüde kamerayı kapatır.

Karar aşamasında çocuğu masaya alın. Tanışma görüşmesine o da katılsın, koçu o beğensin. Reddetme hakkı olduğunu bilen çocuk, kabul ettiğinde gerçekten kabul etmiş oluyor.

4. Koçtan beklentinizi tek cümleyle yazabiliyor musunuz?

"Daha başarılı olsun" bir beklenti değil, bir temenni. "Hafta içi her akşam 90 dakika masaya oturma alışkanlığı kazansın" ölçülebilir bir beklenti. "Her pazar deneme çözüp pazartesi analizini yapsın" da öyle.

Cümleyi yazamıyorsanız koç da neye çalışacağını bilemez. Yazın, sonra ilk görüşmede koça okuyun. Karşınızdaki kişi bu cümleyi somutlaştırıp size bir yol planı sunabiliyorsa iyi işaret.

5. Bütçe bir yıl sürdürülebilir mi?

Eğitim koçluğu fiyatları görüşme sıklığına, koçun deneyimine ve online mi yüz yüze mi olduğuna göre geniş bir aralıkta değişiyor. Asıl mesele aylık rakam değil, süre.

Koçluğun etkisi ilk üç ayda tam görünmez. Alışkanlık kurulması zaman alır. İki ay ödeyip bırakacaksanız o parayı hiç harcamayın, bir dönemlik deneme kitabına yatırın daha iyi. Bütçeyi eylülden hazirana kadar hesaplayın, çıkmıyorsa görüşme sıklığını düşürün. Haftada bir yerine iki haftada bir görüşen ama arada mesajla takip eden bir model çoğu aile için daha gerçekçi.

6. Koçun elinde bir yöntem var mı, yoksa sohbet mi ediyor?

Tanışma görüşmesinde şunu sorun: "İlk ay ne yapacaksınız, bana neyi nasıl raporlayacaksınız?"

İyi bir koç bu soruya hazırlıklı gelir. Deneme analiz formundan, haftalık net takibinden, veli geri bildiriminin hangi aralıkla geleceğinden bahseder. Cevap "çocukla bir tanışalım, o akışta gider" düzeyinde kalıyorsa dikkatli olun. Motivasyon konuşması güzel şeydir ama tek başına yöntem değildir.

Sertifika konusuna gelince: piyasada hafta sonu eğitimiyle verilen koçluk sertifikaları dolaşıyor. Sertifikadan çok, koçun kaç öğrenciyle çalıştığına, hangi sınav grubunda uzmanlaştığına ve referans verebiliyor mu ona bakın. Koç profillerini kategori ve deneyime göre filtreleyerek karşılaştırmak bu yüzden işe yarıyor.

7. Bu işi siz yapabilir misiniz?

Dürüst cevap verin. Haftada bir saatinizi ayırıp çocuğun denemesine birlikte bakabilecek, program bozulduğunda tartışmadan yeniden kurabilecek zamanınız ve sabrınız var mı?

Varsa koça gerek olmayabilir. Yoksa, ki çalışan çoğu velide yok, bunu bir eksiklik olarak görmeyin. Dışarıdan destek almak vazgeçmek değil, iş bölümü yapmak.

8. Üç ay sonra neye bakıp "işe yaradı" diyeceksiniz?

Bu soruyu şimdi cevaplayın, üç ay sonra değil. Ölçütünüz ne olacak: haftalık çözülen soru sayısı mı, deneme netlerindeki artış mı, evdeki tartışma sayısının azalması mı?

Ölçüt belirlemeden başlarsanız üçüncü ayda "işe yarıyor mu, yaramıyor mu" belirsizliğinde kalırsınız ve genelde alışkanlıktan devam edersiniz. Ölçütü baştan yazın, üç ayın sonunda kâğıdı çıkarıp bakın. Tutmadıysa koçu değiştirmek de bir seçenek, bırakmak da.

Kime koç gerekmez

Birkaç durumda cevabı baştan verebilirim.

Zaten kendi programını kuran, deneme çözen, sonuçlarını takip eden bir çocuğa koç fazladan yük olur. Bu çocuklar için asıl ihtiyaç konu bazlı destek.

Ders dışında ciddi bir sıkıntı varsa, uzun süren uykusuzluk, yoğun kaygı, arkadaş ilişkilerinde kopma gibi, sıra koçlukta değil. Önce okul rehberlik servisi ya da bir uzman psikolog. Eğitim koçu terapist değildir, iyi koç da bunu size ilk görüşmede söyler.

Bir de sınava üç hafta kala koç arayan aileler var. O aşamada kurulacak alışkanlık yok, yapılacak şey mevcut planı bozmamak.

Koç arıyorsanız

Karar verdiyseniz en az iki koçla tanışma görüşmesi yapın, tek görüşmeyle seçmeyin. Sorularınızı yazılı götürün, çocuğu da dahil edin.

Türkiye'de LGS, TYT-AYT, YDT ve ara sınıflar için koç arayanlar bikocbul.com üzerinden kategoriye göre arama yapabiliyor. Talebinizi oluşturup uygun koçlardan teklif almak, tek tek profil taramaktan hızlı oluyor; eşleşme akışı tam olarak bunun için var. Sistemin nasıl işlediğini önce görmek isterseniz nasıl çalışır sayfasına bakın.

Sekiz sorudan en az beşine net cevap veremiyorsanız, koç aramaya bir hafta ara verin. O hafta çocuğunuzun bir denemesini birlikte analiz edin. Çoğu veli, gerçek sorunun ne olduğunu o masada anlıyor.

Özel ders mi? Kurs mu? Karşılaştırma

Kaynak: Bettinger, E. P. & Baker, R. B. (2014). The Effects of Student Coaching: An Evaluation of a Randomized Experiment in Student Advising. Educational Evaluation and Policy Analysis, 36(1), 3-19.