LGS sürecinde veli ne yapmalı, ne yapmamalı?

LGS sürecinde veli ne yapmalı, ne yapmamalı?

Sekizinci sınıf, çoğu evde çocuktan çok anne babayı yorar. Çocuk derse giriyor, deneme çözüyor, bir şekilde akıyor; asıl gerilen, kenarda durup ne yapacağını bilemeyen veli oluyor. "Karışsam baskı olacak, karışmasam boşlukta kalacak" ikilemi bu yılın en yaygın şikâyeti.

İyi haber şu: velinin sınav başarısına katkısı ders anlatmaktan geçmiyor. Çalışma ortamını kurmak, uykuyu korumak, kötü bir denemeden sonraki ilk beş dakikayı doğru yönetmek. Etkinin büyük kısmı burada.

Yapılması gerekenler

Sabah ve akşam saatlerini sabitleyin

Sekizinci sınıfta çocuğun programını bozan şey genelde çalışma süresi değil, düzensiz uyku. Yatış saati her gün bir buçuk saat kayan bir öğrenci, aynı süre çalışsa bile daha az öğreniyor. Yatış ve kalkış saatini hafta sonu dahil yarım saatlik bandın içinde tutun.

Ekran konusunda tam yasak yerine sabit bir sınır daha iyi işliyor. "Telefon 22.00'de salonda şarjda" kuralı, "bugün çok kullandın" tartışmasından çok daha az yıpratıcı.

Deneme sonucuna değil, deneme analizine bakın

Net sayısı bir ölçüm, tek başına bilgi değil. Asıl bilgi hangi soruyu neden kaybettiğinde: konuyu bilmiyor mu, dikkatsizlikten mi, süre yetmediği için mi? Bu üçü tamamen farklı üç sorun ve üçünün çözümü de farklı.

Deneme kâğıdını çocukla birlikte açıp "bunu neden yanlış yaptın" diye sormak yerine "bunu çözerken ne düşündün" diye sorun. İlk soru savunma refleksi doğuruyor, ikincisi konuşma başlatıyor.

Hedef okulu ilk aylarda konuşun, sonra bırakın

Ekim, kasım aylarında hedef okulu netleştirmek çalışmaya yön veriyor. Ama mart ayından sonra her akşam "sen bu netle o okulu tutturamazsın" cümlesini duyan bir çocuk hedefe değil sınava küsüyor. Hedefi bir kez konuşun, taban puanlara birlikte bakın, sonra konuyu haftalık gündemden çıkarın.

Okulları önceden tanımak da işe yarıyor. İstanbul'daki en iyi liseler ve İstanbul'da pansiyonlu liseler listelerini erken dönemde birlikte gözden geçirmek, mayıs ayındaki panikli tercih telaşını epeyce hafifletiyor.

Destek almanız gereken yeri erken fark edin

Bazı öğrencinin eksiği bilgi değil, düzen. Ders çalışıyor ama neyi ne zaman çalışacağına karar veremiyor, program yapıyor ama üç gün sonra bırakıyor. Bu tabloda ek ders almak değil, süreci takip eden biri işe yarıyor. Maliyetini merak ediyorsanız eğitim koçu fiyatları sayfası güncel aralıkları veriyor.

Kaynak tarafında da her şeyi satın almak gerekmiyor. Konu anlatımında zorlandığı yerler için LGS YouTube kanal önerileri listesindeki kanallar çoğu evde yeterli oluyor.

Yapılmaması gerekenler

Karşılaştırma cümlesi kurmayın

"Kuzenin geçen sene şu kadar net yapmıştı." Bu cümlenin motive ettiği öğrenciyle bugüne kadar karşılaşmadım. Karşılaştırma çocuğa hedef değil, kendini yetersiz hissetme alanı açıyor. Kıyaslama gerekiyorsa tek geçerli kıyas çocuğun kendi önceki denemesi.

Sınavı ailenin ortak kriz gündemi hâline getirmeyin

Akşam yemeğinde konuşulan tek konu LGS olduğunda, ev bir çalışma ortamı olmaktan çıkıp sürekli hatırlatma yapan bir alarm sistemine dönüşüyor. Sınavdan hiç bahsedilmeyen günler olsun. Sekizinci sınıf öğrencisinin sinemaya gittiği bir cumartesi kaybedilmiş zaman değil.

Çalışma masasının başında beklemeyin

Yanında oturup her soruyu kontrol etmek kısa vadede net artırıyor, uzun vadede öğrenciyi kendi başına karar veremez hâle getiriyor. Sınav salonunda yanında olmayacaksınız. Kontrolü çalışma sırasında değil, gün sonunda yapın: bugün ne bitti, yarın ne var.

Son iki haftada sistem değiştirmeyin

Mayısın sonunda yeni kaynak almak, yeni bir kursa yazılmak, programı baştan kurmak neredeyse her zaman zarar veriyor. Son iki hafta tekrar ve deneme haftasıdır. Yeni bir şeye başlamak bu dönemde sadece "yetiştiremiyorum" hissini büyütüyor.

Sonuç açıklandığında ilk cümleyi hazırlıksız kurmayın

Puanı gördüğünüz anda söyleyeceğiniz ilk cümle, çocuğunuzun o sınavı yıllarca nasıl hatırlayacağını belirliyor. İstediği okulu tutturamamış olabilir, bu ihtimali de önceden konuşun. Yerleşemediği durumda süreç bitmiyor; LGS nakil süreci yazısı tercih sonrası hangi kapıların açık kaldığını anlatıyor.

Yurt dışında bu konuda ne söyleniyor:

Test Anxiety Strategies and Study Tips for Kids

Child Mind Institute'un sınav kaygısı üzerine hazırladığı rehber, ailelere iki noktada net uyarı yapıyor. Birincisi, kaygılı çocuğa "merak etme, bir şey olmaz" demek kaygıyı azaltmıyor; çocuk kendi endişesinin ciddiye alınmadığını düşünüyor. Bunun yerine kaygıyı adıyla anıp somutlaştırmak öneriliyor: en kötü ne olabilir, o durumda ne yaparız?

İkincisi, sınav öncesi hazırlığın kaygıyı düşüren en güçlü aracının deneme koşullarında pratik olduğu belirtiliyor. Sınav ortamını tanıyan öğrencinin bedensel tepkileri, salonu ilk kez o gün gören öğrenciye göre belirgin şekilde daha düşük seyrediyor.

Sık sorulan sorular

LGS öncesi çocuğuma ne kadar müdahale etmeliyim?

Program ve düzen tarafında görünür olun, ders içeriğine karışmayın. Uyku saati, çalışma ortamı, deneme takibi sizin alanınız; konu anlatımı ve soru çözümü öğretmenin.

Deneme netleri düştüğünde ne yapmalıyım?

Tek bir denemeye tepki vermeyin. Üç denemelik eğilime bakın. Düşüş üç denemede sürüyorsa okulla ya da kursla konuşun; tek denemedeki düşüş çoğu zaman uykusuzluk veya o günkü sınavın zorluk seviyesiyle ilgili.

Sınav gününde ne yapmalıyım?

Sabah yeni bir şey söylemeyin. Alışık olduğu kahvaltı, alışık olduğu saat, kısa bir cümle. Salon önünde son tekrar yaptırmak faydadan çok telaş üretiyor.

Ödül vaadi işe yarar mı?

Telefon ya da para gibi büyük ödül vaatleri kısa vadede çalıştırıyor, sonrasında çocuk ödülsüz çalışmayı bırakıyor. Küçük ve süreç odaklı ödüller daha güvenli: haftalık programı bitirdiği için bir hafta sonu planı gibi.

Eğitim Koçu Ali hoca bikocbul.com