YKS Çalışırken Odaklanamıyorum: Ne Yapmalı?

YKS Çalışırken Odaklanamıyorum: Dikkat Dağınıklığını Azaltmak İçin Ne Yapmalı?

YKS çalışırken odaklanamıyorsan ilk iş kendini daha fazla zorlamak değil, dikkatinin nerede koptuğunu bulmak. Telefon bildirimleri, yetersiz uyku, ara vermeden uzayan çalışma blokları, ne çalışacağını bilmeden masaya oturmak ya da zihnin başka bir dertle meşgul olması aynı "odaklanamıyorum" hissini yaratabilir. Dikkat dağınıklığının nedeni değişince ders çalışırken yapılacak şey de değişir. Bu rehber odaklanma sorununu nedenlerine ayırıyor ve her biri için uygulanabilir bir başlangıç noktası veriyor.

Bu yazı tanı koymaz. Dikkat güçlüğü ders dışında da, uzun süredir ve hayatın birçok alanında yaşanıyorsa yazının sonlarındaki "Dikkat sorunu ne zaman sadece çalışma problemi olmayabilir?" bölümüne bak.

YKS çalışırken neden odaklanamıyorum?

YKS çalışırken odaklanamamanın tek bir nedeni yok. Olası nedenler arasında telefon ve bildirimler, uykusuzluk, ne çalışacağını bilmemek, fazla büyük hedefler, uzun süre ara vermemek, zorlanılan dersten kaçınmak, ortamdaki ses ve görüntüler, zihinsel yorgunluk ve kaygı sayılabilir. Birkaç neden aynı anda devrede de olabilir.

Bu nedenleri dört grupta düşünmek işini kolaylaştırır. Telefon, gürültü ve bilgisayarda açık sekmeler dışarıdan gelen uyaranlardır. Uykusuzluk ve zihinsel yorgunluk bedenle ilgilidir. Ne çalışacağını bilmemek, "bugün bütün fiziği bitireceğim" gibi dev hedefler ve hiç ara vermeden oturmak planla ilgilidir. Zor dersten kaçmak ve sürekli geri gelen kaygılı düşünceler ise duyguyla ilgilidir.

Hangisinin sende baskın olduğunu tahmin etmek yerine birkaç gün kayıt tutarak görebilirsin. Nasıl yapılacağı aşağıdaki haftalık takip bölümünde.

Ders çalışırken dikkatim neden sürekli dağılıyor?

"Kitabı açıyorum, beş dakika sonra telefondayım." Bu cümle iki ayrı sorunu anlatıyor olabilir: masaya oturup bir türlü başlayamamak ve başladıktan sonra dikkatin kopması. İlki daha çok ilk görevin belirsizliğiyle, ikincisi dikkat dağıtıcılarla ve yorgunlukla ilişkili olabilir.

Zihnin konudan kayması tek başına olağandışı bir şey sayılmaz. Killingsworth ve Gilbert'in 2010'da Science dergisinde yayımladığı çalışmada katılımcılara gün içinde rastgele anlarda ne yaptıkları ve ne düşündükleri soruldu. İnsanların o an yapmadıkları şeyleri düşünme sıklığı, yaptıkları işi düşünme sıklığına yakın çıktı (PubMed). Bu çalışma yetişkinlerin günlük hayatına bakıyor, ders çalışmayı ölçmüyor. Yine de zihnin kaymasının herkeste görülen bir şey olduğunu gösteriyor.

"Matematiğe oturuyorum ama bir anda başka şey düşünmeye başlıyorum." Böyle bir durumda sorulacak soru şu: kaydığını ne kadar sürede fark ediyorsun ve konuya geri dönebiliyor musun? Fark etmek uzun sürüyorsa ve dönüş hiç olmuyorsa, aşağıdaki bölümlerde nedenini aramaya değer.

Telefon ders çalışırken dikkati gerçekten dağıtır mı?

Telefon dikkati yalnızca kullanıldığında dağıtmıyor olabilir. 2015'te yayımlanan bir deneyde, dikkat gerektiren bir görev sırasında telefonuna bildirim gelen üniversite öğrencilerinin, bildirime bakmasalar bile görevde daha fazla hata yaptığı bulundu. Araştırmacılar, kısa bildirimlerin bile akla görevle ilgisiz düşünceler getirebileceğini belirtiyor.

Stothart, Mitchum ve Yehnert'in bu çalışması 166 üniversite öğrencisiyle, ekrana gelen sayılara hızlı tepki vermeyi gerektiren bir dikkat göreviyle yapıldı (Association for Psychological Science). Laboratuvar görevi ders çalışmayla birebir aynı şey sayılmaz. Yine de cevap verilmeyen bir mesaj sesinin bile odağı bölebildiğini gösteriyor.

Telefona bakmak bir görev değiştirmedir. Rubinstein, Meyer ve Evans'ın 2001 tarihli deneylerinde katılımcılar iki görev arasında gidip geldiğinde, aynı görevi sürdürmeye göre zaman kaybı ortaya çıktı ve bu kayıp kurallar karmaşıklaştıkça arttı (PubMed). Bir paragraf sorusundan sosyal medyaya, oradan tekrar soruya dönmek de bu türden bir geçiş.

Yapılabilecekler kişiden kişiye değişir. Telefonu sessize ya da rahatsız etmeyin moduna almak, çalışma saatlerinde bildirimleri kapatmak, telefonu masanın dışında ve görüş alanının dışında tutmak, uygulama engelleyici ya da ekran süresi sınırı kullanmak ve telefona yalnızca molada bakmaya karar vermek bunlardan birkaçı. Telefonu başka odaya koymak da seçeneklerden biri. Bildirimleri kapattığında telefon aklına pek gelmiyorsa o kadarı yeterli olabilir.

YKS çalışırken odaklanmak için çalışma ortamı nasıl olmalı?

Odaklanmayı kolaylaştıran çalışma ortamında o oturumda gereken şeyler elinin altında, dikkatini çekebilecek şeyler ise gözünün önünden uzak durur. Masada o oturumun kitabı, defteri ve kalemi yeterli olabilir. Telefon, açık sekmeler ve sonraki dersin kitapları başka bir yerde bekleyebilir.

Sese tahammül herkeste farklı. Evde gürültü varsa kulaklık, kütüphane ya da evin daha sakin olduğu saatler denenebilir. Işık kitabı zorlanmadan okuyabileceğin kadar olsun. Gözlerin çabuk yoruluyorsa önce ışığa bak.

Hep aynı yerde çalışmak zorunda değilsin. Bazı öğrenciler sabit bir masada başlamayı kolay bulur, bazıları kütüphane ya da okulun etüt salonu gibi bir ortam değişikliğiyle açılır. Bilgisayarda çalışıyorsan yalnızca o işin sekmesini açık tut. Video çözüm izliyorsan otomatik oynatmayı kapatmak bir sonraki videoya kaymayı zorlaştırır.

Düzenli bir masanın başarıyı artırdığını gösteren bir veri yok. Amaç dikkat dağıtıcıları azaltmak.

Uykusuzluk ders çalışırken dikkati etkiler mi?

Evet, etkileyebilir. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'ne bağlı NHLBI, yetersiz uykunun öğrenmeyi, odaklanmayı ve tepki vermeyi zorlaştırabileceğini, okul hayatını da etkileyebileceğini belirtiyor (NHLBI). Gece geç saate kadar çalışıp ertesi gün masada dalıp gidiyorsan sorun irade değil, uyku olabilir.

Kaç saat uyumak gerektiğini ve uyku düzeninin ders başarısıyla ilişkisini YKS öğrencisi kaç saat uyumalı rehberinde ayrıntılı bulabilirsin.

Uyku tek başına her odak sorununu çözmeyebilir. Ama uykusuzken diğer önlemlerin işe yarayıp yaramadığını görmek zorlaşır. Haftalık kayıtlarında kötü geçen oturumların az uyuduğun günlerle örtüşüp örtüşmediğine bak.

Dersin başına oturamıyorum: başlamayı nasıl kolaylaştırabilirim?

"Ne çalışacağımı düşünürken yarım saat geçiyor." Başlamayı kolaylaştırmanın yolu ilk işi küçültmek ve önceden belirlemek. "Üç saat matematik" gibi büyük bir hedef yerine "şu kitaptan şu testi çöz" gibi somut ve kısa bir görevle masaya oturmak, masada karar vermek zorunda kalmanı önleyebilir.

Hangi kaynaktan hangi testi çözeceğini bir önceki akşam ya da günün başında yaz. Kitabı, defteri ve kalemi önceden masaya koy. Masaya oturunca yapacağın ilk birkaç dakikalık iş belli olsun: dünkü yanlışlara bakmak ya da beş soruluk bir ısınma testi gibi.

İnternette dolaşan "2 dakika kuralı" gibi teknikler bazı öğrencilere yardımcı olabilir. Belirli bir sürenin bilimsel olarak kanıtlandığını gösteren bir dayanak ise yok. İşe yarayan kısım, ilk adımın belirsiz olmaması. Günün görevlerini önceden yazmak için çalışma planı aracını kullanabilirsin.

Ders çalışırken aklıma sürekli başka şeyler geliyor, ne yapmalıyım?

Aklına gelen düşünceyi bastırmaya çalışma, kısaca not et ve çalışmaya dön. Masanın kenarında bir kâğıt tut. "Annemi arayacağım", "yarın formu teslim etmem lazım" gibi düşünceleri oraya yaz ve oturum bitince listeye bak. Böylece düşünce kaybolmaz, sen de konuya dönebilirsin.

Bu bir pratik öneri, araştırmayla test edilmiş belirli bir yöntem olarak sunulmuyor. Fikri basit: düşünce kaybolmayacağı bir yere yazılınca, o an onunla uğraşma ihtiyacı azalabilir. Yazdığın işi o anda çözmeye kalkma. Oturum bitince listeye dön.

Geri gelen düşünce sınav kaygısı ya da seni gerçekten üzen bir konuysa kısa bir mola vermek ya da biriyle konuşmak iyi gelebilir. Kaygı yoğunsa, uykunu ve günlük hayatını da etkiliyorsa okulundaki rehber öğretmenle, bir psikolojik danışmanla ya da bir sağlık uzmanıyla konuşmayı düşün.

Uzun süre ders çalışmak mı, kısa bloklarla çalışmak mı daha iyi?

İdeal çalışma bloğu herkeste aynı değildir. Bazı öğrenciler kısa bloklarla, bazıları daha uzun bloklarla daha iyi ilerler. Kendi süreni bulmak için dikkatinin genelde ne zaman koptuğuna bak ve bloğunu o sürenin biraz altında başlat.

25 dakika çalışma ve 5 dakika moladan oluşan Pomodoro tekniği denenebilecek seçeneklerden biri. 25 dakikanın herkes için en iyi süre olduğunu gösteren bir kanıt yok. TYT ve AYT uzun oturumlar olduğu için bloklar zamanla uzatılabilir.

"Uzun süre ders çalışamıyorum" diyorsan süreyi bir anda zorlamak yerine kısa blokların sayısını artırmayı deneyebilirsin. Kısa blokların bir avantajı da aynı konuyu farklı günlere yaymayı kolaylaştırması. Dunlosky ve arkadaşlarının 2013 tarihli derlemesinde, çalışmayı zamana yaymak (aralıklı çalışma) en yüksek fayda düzeyinde değerlendirilen iki teknikten biri oldu (Association for Psychological Science).

YKS çalışırken mola nasıl verilmeli?

Mola, çalışmadan gerçekten çıkmanı sağlayan kısa bir aradır. Su içmek, kalkıp biraz dolaşmak, pencereden ya da balkondan dışarı bakmak, tuvalete gitmek ya da küçük bir şey atıştırmak mola sayılır. Telefonda kaydırarak geçen bir ara ise planlanandan uzayabilir ve masaya dönmeyi zorlaştırabilir.

Kısa molalar üzerine 22 çalışmayı birleştiren bir meta-analiz, 10 dakika ve altındaki molaların zindelik hissini artırmada ve yorgunluğu azaltmada küçük ama anlamlı etkiler gösterdiğini buldu. Performansa genel etkisi ise anlamlı çıkmadı. Araştırmacılar, zihinsel olarak çok yorucu görevlerden toparlanmak için daha uzun molalar gerekebileceğini belirtiyor (Albulescu ve ark., 2022, PLOS ONE). İncelenen çalışmalar iş ve laboratuvar görevleriydi, YKS hazırlığı doğrudan ölçülmedi.

Molanın ne zaman başlayıp ne zaman biteceğine baştan karar ver. Molada telefona bakacaksan ona da bir süre koy.

Zor derse odaklanamıyorum, ne yapmalıyım?

"Matematiği açınca başka iş yapasım geliyor." Zor derse odaklanamamanın arkasında dersin kendisiyle ilgili bir sorun olabilir: konu eksiği, seviyenin üstünde sorular, sana uymayan bir kaynak, başarısız olma beklentisi ya da başlamayı erteleme. Hangisi olduğunu bulmak, ne yapacağını belirler.

Fizikte bir soruda dakikalarca takılıp kalıyorsan önce konuyu gerçekten bilip bilmediğine bak. Konu eksikse önce konuya dön. Konuyu biliyor ama soruları çözemiyorsan kaynak senin seviyenin üstünde olabilir. Bir basamak kolay bir kaynakla başlamak işe yarayabilir. Başarısız olma beklentisi ağır basıyorsa oturumu kolay sorularla aç. İlk soruları çözebilmek masada kalmayı kolaylaştırabilir.

Geometride nereden başlayacağını bilmiyorsan TYT geometriye nereden başlanır rehberine bakabilirsin. Bir konuyu öğrenip öğrenmediğini anlamak için konuyu öğrendiğimi nasıl anlarım, çalıştığın halde netlerin yerinde sayıyorsa TYT netlerim neden artmıyor yazısı işine yarar.

YKS çalışırken müzik dinlemek odaklanmayı artırır mı?

Müziğin etkisi kişiye ve yapılan göreve göre değişebilir. Arka plan müziği üzerine yapılan çalışmaları birleştiren bir meta-analiz, genel ortalamada belirgin bir etki bulmadı. Ama aynı çalışma arka plan müziğinin okuma sürecini olumsuz etkileyebildiğini ve bellek üzerinde küçük olumsuz etkileri olabileceğini raporladı.

Bu meta-analiz Kämpfe, Sedlmeier ve Renkewitz tarafından 2011'de Psychology of Music dergisinde yayımlandı ve yetişkin dinleyicilerle yapılan çalışmaları kapsıyor. Bu bulgulara göre paragraf okumak ya da konu çalışmak gibi okuma ağırlıklı işlerde sessizlik daha güvenli bir tercih olabilir. Defter düzenlemek ya da yanlışları temize çekmek gibi daha mekanik işlerde müzik sorun yaratmayabilir. Sözlü ve sözsüz müzik arasında kesin bir kural koymak için bu kaynak yeterli değil.

Kendin denemek istersen aynı tür bir testi bir gün müzikle, bir gün sessizlikte çöz ve sonuçları karşılaştır.

Ders çalışırken odaklanmak için ne yapmalıyım?

Pratik bir başlangıç için oturumun tek hedefini yaz, telefonu bildirimden çıkar, gereken materyali masaya koy, sana uygun bir blok süresi seç, molayı baştan planla ve oturumun sonunda ne yaptığını işaretle. Bu adımlar denenip kişiye göre uyarlanacak pratik öneriler. Bilimsel bir protokol olarak sunulmuyor.

1. O oturumun tek hedefini yaz. "Paragraf çalışacağım" yerine "şu kitaptan iki test" gibi. 2. Telefonu bildirimden çıkar, gerekiyorsa masadan uzaklaştır. 3. Gereken kitabı, defteri ve kalemi masaya koy, gerisini kaldır. 4. Kendine uygun bir çalışma bloğu belirle. 5. Molanın ne zaman başlayıp ne zaman biteceğine baştan karar ver. 6. Oturum sonunda yaptıklarını işaretle, yapamadıklarını bir sonraki oturuma taşı.

Bir günlük odaklı YKS çalışma rutini nasıl kurulabilir?

Odaklı bir gün, sabit saatlerden çok sabit bir akış üzerine kurulabilir. Bu akış kısa bir başlangıçla açılır, ardından zihinsel olarak en zorlu işe ayrılmış bir odak bloğu, gerçek bir mola ve ikinci bir çalışma gelir. Günün ilerleyen saatleri daha hafif işlere, akşam ise kısa bir tekrara kalabilir.

Başlangıçta önceden yazdığın ilk görevle masaya otur. İlk odak bloğuna o gün seni en çok zorlayan dersi koy. Molada masadan kalk. İkinci çalışmada aynı dersin soru çözümüne ya da başka bir derse geçebilirsin. Öğleden sonra yorgunluk artıyorsa tekrar, yanlış analizi ya da daha az zihinsel yük isteyen işler seçilebilir. Akşamki kısa tekrarda o gün öğrendiklerine bakmadan hatırlamaya çalış.

Hangi işi günün hangi saatine koyacağın konusunda ders çalışmak için en verimli saatler rehberi yardımcı olur. Bu akışı haftaya yaymak için YKS çalışma programı örneklerine ya da çalışma planı aracına bakabilirsin. Okul günlerinde zamanı nasıl böleceğini okul varken YKS nasıl çalışılır yazısı anlatıyor.

Odaklanamadığım gün hiç çalışmamak mı gerekir?

Hayır, ama o günün hedefini küçültebilirsin. Odaklanamadığın bir günde yeni ve zor bir konu yerine kısa bir tekrar, eski yanlışların analizi ya da daha az zihinsel yük isteyen bir iş seçmek, günü tamamen boş geçirmekten daha iyi bir seçenek olabilir.

Eski yanlışları çözüme bakmadan yeniden çözmek bu günler için uygun bir iş. Bilgiyi bakmadan hatırlamaya çalışmak (hatırlama pratiği), Dunlosky ve arkadaşlarının derlemesinde aralıklı çalışmayla birlikte en yüksek faydalı bulunan tekniklerden biri. Deneme yanlışlarını düzenli tutmak için deneme sınavı analiz formu kullanılabilir.

Hastaysan ya da çok yorgunsan dinlenmek de bir karardır. Odaklanamadığın günler sıklaşıyorsa nedenine bakmak gerekir.

Dikkat sorunu ne zaman sadece çalışma problemi olmayabilir?

Dikkat güçlüğü ders çalışmanın dışında da, okulda, evde, günlük işlerde ve konuşmalarda uzun süredir yaşanıyor ve günlük hayatı belirgin biçimde zorluyorsa, bunu bir sağlık uzmanıyla konuşmak düşünülebilir. Bu yazı bir tanı aracı değildir. Ders çalışırken zaman zaman yaşanan dikkat dağınıklığı ise bu yazıdaki ortam, uyku ve plan adımlarıyla ele alınabilir.

Ders dışında da dikkati sürdürmekte uzun süredir zorlanmak, günlük görevleri sürekli unutmak, okulda ya da evde bu yüzden belirgin sorunlar yaşamak, yoğun kaygı ya da uzun süren uyku sorunları bir uzmanla konuşmak için makul gerekçeler olabilir. ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü (NIMH), DEHB'deki davranışların sık görüldüğünü, okul, ev ve iş gibi birden fazla ortamda ortaya çıktığını ve günlük hayatı etkilediğini belirtiyor (NIMH). Ders çalışırken yaşanan geçici dikkat dağınıklığı bununla aynı şey sayılmaz. Hangi durumun ne anlama geldiğine ancak bir uzman, değerlendirme yaparak karar verebilir.

İlk adım olarak ailenle, okulundaki rehber öğretmenle ya da aile hekiminle konuşabilirsin.

YKS odaklanma sorunu için haftalık takip nasıl yapılabilir?

Her çalışma gününün sonunda birkaç soruya kısa cevap yazmak, dikkatini neyin dağıttığını kayda dayanarak görmeni sağlar. Hafta sonunda aynı cevaplar tekrar ediyorsa önce neyi değiştirmen gerektiği ortaya çıkar. Bunun için bir defter sayfası yeterli.

1. Ne çalışacaktım? 2. Ne kadarını yaptım? 3. Dikkatim en çok ne zaman dağıldı? 4. Dikkatimi ne dağıttı? 5. Bir sonraki oturumda neyi değiştireceğim?

Verim puanı ya da dakika hesabı tutmana gerek yok. Kısa cümleler yeterli. Bir haftanın kayıtları yan yana gelince telefon mu, uyku mu, plan mı öne çıkıyor görürsün.

YKS çalışırken odaklanamıyorum: önce neyi değiştirmeliyim?

Önce en baskın nedeni değiştir. Telefon öne çıkıyorsa dijital ortamdan, uykusuzluk öne çıkıyorsa uykudan, ne yapacağını bilmiyorsan plandan başla. Haftalık kayıtların hangisinin baskın olduğunu görmene yardım eder. Hepsini aynı anda değiştirmeye çalışmak neyin işe yaradığını görmeyi zorlaştırabilir.

1. Telefon baskınsa: Önce dijital ortama bak. Bildirimleri kapat, telefonu gözden uzak tut. 2. Uykusuzluk baskınsa: Önce uyku düzenine bak. Yatış ve kalkış saatlerini kayıtlarınla karşılaştır. 3. Ne yapacağını bilmiyorsan: Önce plana bak. Her oturumun ilk görevini önceden yaz. 4. Uzun blokta kopuyorsan: Blok süresine ve molalara bak. Bloğu kısalt, molayı planla. 5. Zor konuda kaçıyorsan: Görevi küçült ve kaynağın seviyesini kontrol et. 6. Sorun hayatın birçok alanındaysa: Bir sağlık uzmanıyla değerlendirme yapmayı düşün.

Odak sorununun asıl nedenini tek başına ayırmakta zorlanıyorsan öğretmen, rehberlik uzmanı ya da eğitim koçundan dış göz desteği alabilirsin. Haftalık kayıtlarını biriyle birlikte okumak, neyi önce değiştireceğine karar vermeyi kolaylaştırır. bikocbul.com'da YKS koçlarını inceleyebilir ya da eşleşme sayfasından sana uygun koçu bulabilirsin.

YKS çalışırken odaklanma hakkında sık sorulan sorular

YKS çalışırken kaç dakika ders çalışmalıyım?

Herkes için geçerli bir süre yok. Dikkatinin genelde ne zaman koptuğuna bak, bloğunu bunun biraz altında başlat ve zamanla uzat. 25 dakikalık Pomodoro bloğu denenebilecek seçeneklerden biri.

Telefonu başka odaya koymak gerekir mi?

Kesin bir kural yok. Bildirimleri kapattığın halde telefon aklına sık sık geliyorsa başka odaya koymak denenebilir. Telefonun yanında durması seni rahatsız etmiyorsa bu adıma gerek olmayabilir.

Müzikle ders çalışılır mı?

Kişiye ve göreve göre değişebilir. Bir meta-analiz, okuma gerektiren işlerde arka plan müziğinin olumsuz etkisi olabileceğine işaret ediyor. Paragraf ve konu okuması için sessizliği, daha mekanik işler için müziği deneyip karşılaştırabilirsin.

Ders çalışırken neden uykum geliyor?

Yetersiz uyku, günün saati, havasız ya da çok sıcak bir oda, uzun süre aynı pozisyonda oturmak ve ara vermeden uzayan oturumlar olası nedenler arasında. Düzenli uyuduğun halde uykululuk sürekli devam ediyorsa bir hekimle konuşmak iyi olur.

Ders çalışırken aklım başka yere gidiyor, normal mi?

Zaman zaman olması olağan. Araştırmalar zihnin gün içinde sık sık o an yapılan işten uzaklaştığını gösteriyor. Belirleyici olan bunun ne sıklıkta olduğu ve günlük hayatını ne kadar etkilediği.

Odaklanamıyorsam mola mı vermeliyim?

Kısa bir mola işe yarayabilir, yeter ki gerçekten çalışmadan çıkmanı sağlasın. Her kopuşta telefonu açmak molayı uzatabilir ve masaya dönmeyi zorlaştırabilir.

Sabah mı gece mi daha iyi odaklanılır?

Herkes için tek bir doğru saat yok. Saat seçimi için ders çalışmak için en verimli saatler rehberine bakabilirsin.

YKS öğrencisi günde kaç saat çalışmalı?

Sabit bir saat yok. Okul durumuna, hedefe ve mevcut seviyeye göre değişir. Önce bir hafta boyunca gerçekte kaç saat odaklanarak çalışabildiğini ölç, planı ona göre kur. Çalışma planı aracı bunu haftaya yaymana yardımcı olur.

Kaynaklar

Albulescu, P., Macsinga, I., Rusu, A., Sulea, C., Bodnaru, A. ve Tulbure, B. T. (2022). "Give me a break!" A systematic review and meta-analysis on the efficacy of micro-breaks for increasing well-being and performance. PLOS ONE, 17(8). doi:10.1371/journal.pone.0272460

Association for Psychological Science (2013). Which Study Strategies Make the Grade? (Dunlosky ve ark., 2013 derlemesinin özeti). psychologicalscience.org

Association for Psychological Science (2015). You're A Distracted Driver Even When You Ignore That Text (Stothart ve ark., 2015 çalışmasının özeti). psychologicalscience.org

Kämpfe, J., Sedlmeier, P. ve Renkewitz, F. (2011). The impact of background music on adult listeners: A meta-analysis. Psychology of Music, 39(4). doi:10.1177/0305735610376261

Killingsworth, M. A. ve Gilbert, D. T. (2010). A wandering mind is an unhappy mind. Science, 330(6006). PubMed

National Heart, Lung, and Blood Institute (NIH). Sleep Deprivation and Deficiency. nhlbi.nih.gov

National Institute of Mental Health (NIH). Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. nimh.nih.gov

Rubinstein, J. S., Meyer, D. E. ve Evans, J. E. (2001). Executive control of cognitive processes in task switching. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 27(4). PubMed

Stothart, C., Mitchum, A. ve Yehnert, C. (2015). The attentional cost of receiving a cell phone notification. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 41(4). PubMed

Yazar: Eren Hoca, eğitim koçu, bikocbul.com